Oświecenie
Nurt kulturalny, zwany inaczej wiekiem rozumu i wiekiem filozofów, przypada na lata 1688 - 1789. Nazwa oświecenie wywodzi się od prastarej metafory świata. Wielki wpływ na rozwój nowych tendencji miały: absolutyzm we Francji, mocarstwowość Rosji, Konstytucja Stanów Zjednoczonych, rewolucja przemysłowa i mechanistyczna, wojny napoleońskie. Ludzie wierzyli w możliwość naukowego poznania, rozum, a także wyzwolili się spod dominacji Kościoła. Byli krytycznie nastawieni do dotychczasowych dogmatów i wzorców. Symbolem oświecenia stała się Wielka Encyklopedia Francuska, którą redagowali Denis Diderot i Jean dAlembert. Cechą zasadniczą tego okresu jest trójstylowość, obejmująca klasycyzm, sentymentalizm i rokoko. Głównymi nurtami filozoficznymi były: racjonalizm, ateizm, deizm, empiryzm, sensualizm, utylitaryzm, humanitaryzm, libertynizm, irracjonalizm i idea powrotu do natury. Przedstawicielami wieku powieści byli: Jonathan Swift, Daniel Defoe i Henry Fielding. Natomiast w Polsce tworzył m.in. Ignacy Krasicki, Julian Ursyn Niemcewicz, Stanisław Staszic i Hugo Kołłątaj. Architektura oświeceniowa inspirowała się budownictwem antycznym, czyli prostotą i symetrycznością, przestrzennością i naturalnością. Oświecenie Oświecenie stanowi epokę w dziejach kultury, która w Europie przypadała na koniec XVII wieku. W Polsce nierozerwalnie łączyła się z postacią Stanisława Augusta Poniatowskiego. Oświecenie wiązało się także z filozoficznymi pojęciami racjonalizmu i empiryzmu, które pojawiły się w myśli owych czasów. Termin ten odnosi się do sztuki, historii i literatury, a przede wszystkim określa tendencje kulturowe. Istotna jest w owej epoce metafora światła, utożsamianego ze światłem rozumu, które rozjaśnia ciemność przesądów i poddaje krytyce tradycję. Ludzie oświeceni nawiązywali ...

Pozytywizm
Czas, kiedy ceniono pracę, inicjatywę, przedsiębiorczość, a wartością stały się pieniądz i nauka. Pozytywizm rozwinął się w połowie XIX wieku, kiedy potęgą stał się kapitał, a wiodącą warstwą społeczną mieszczaństwo. Myśl pozytywistyczną zainicjowali August Comte, który swoje przekonania zawarł w książce Kurs filozofii pozytywnej, Herbert Spencer, twórca Systemu filozofii syntetycznej, a także Hipolit Taine, twórca determinizmu. Wielkie znaczenie miała wiedza empiryczna, naukowość, odrzucono metafizykę i mistycyzm. W Polsce pozytywizm odbił się głównie na literaturze, głosząc pracę u podstaw, pracę organiczną, utylitaryzm sztuki, praktycyzm, i emancypację kobiet. Twórcami pozytywistycznymi byli: Bolesław Prus, Henryk Sienkiewicz, Eliza Orzeszkowa, Maria Konopnicka i Adam Asnyk. Natomiast do europejskich autorów należą: Stendhal, Honore de Balzac, Gustaw Flaubert, Karol Dickens, Fiodor Dostojewski i Lew Tołstoj. Bardzo ważnym kierunkiem w pozytywizmie był naturalizm, a twórcą tego terminu był Emile Zola. Wież Eiffla w Paryżu stała się najbardziej kontrowersyjnym i największym osiągnięcie pozytywizmu, który stawiał na koncepcje synkretyczne i stosowanie nowych konstrukcji i materiałów. Pozytywizm Nazwa "pozytywizm", określa epokę, która rozwijała się pomiędzy Romantyzmem, a Młodą Polska. W myśl obowiązujących zasad poglądy ówczesnej epoki były najczęściej realistyczne lub naturalistyczne. Cechą charakterystyczną pozytywizmu było zaangażowanie w ideologię. Stosunek pozytywistów do romantyków nie był potępiającym, mimo, że traktowali ich oni niechętnie "Młodzi" występowali przede wszystkim przeciw romantycznemu światopoglądowi, zwłaszcza przeciw jego poglądom w polityce. Pozytywizm nałożył na pisarzy obowiązek użyteczności. Wymagano by pisarz zajmował się problematyka społeczną, a ...


Lista plików serwisu